22 thg 2, 2018

Có một cách nhìn khác đối với tập tục và lễ hội

Báo chí và các cơ quan tuyên truyền hiện nay  có xu thế hết lời ca tụng dẫn tới tình trạng  thúc đẩy sự bùng phát của lễ hội và biện hộ cho các mặt bản năng thấp kém mà lễ hội đánh thức trong cộng đồng.
Trong khi đó dưới con mắt các bậc thầy trí thức nửa đầu thế kỷ XX, lễ hội cổ truyền và những biểu hiện hiện đại của nó  được mang ra phân tích phê phán  với luận lý khoa học và tinh thần trách nhiệm khác  hẳn.
Dưới đây là một số bằng chứng

Trích từ bài  Lễ nghi hội hè và tín ngưỡng người Việt  trong cái nhìn của các trí thức Việt Nam đầu thế kỷ XX
đưa trên blog này 13 thg 2, 2012

Đọc tiếp ...

20 thg 2, 2018

Nhân câu chuyện giữ hay bỏ tết, bàn về khả năng níu kéo của quá khứ


Nghe đài xem báo hàng năm thấy thông báo cơ quan quản lý bàn chuyện tổ chức lại giao thông, trong thâm tâm tôi thường không tin, đôi khi thấy buồn cười. Đô thị hậu chiến là cuộc “đổ bộ đại quy mô” của những người xa lạ với thành phố hiện đại, họ hoặc từ chiến trường về, hoặc từ nông thôn lên, sự hỗn loạn tự trong tâm lý con người kéo dài ra cách tổ chức xã hội, hỏi làm sao giao thông mạch lạc hợp lý cho được.
Chuyện giữ hay bỏ tết cũng vậy.

Đọc tiếp ...

19 thg 2, 2018

Vũ Hùng( bài 2) Thiên nhiên, con người, văn hóa


Lời giới thiệu mở đầu bộ sách 
các tác phẩm viết cho thiếu nhi của Vũ Hùng 
 nxb Kim Đồng,  2014 

Thiên nhiên dữ dội , thiên nhiên hùng tráng 
 Cũng như các bạn trẻ bây giờ, các cuốn tiếng Việt  mà tôi học ở tiểu học cũng có nhiều bài nói về thiên nhiên cây cỏ. Nhưng thiên nhiên trong những bài đó thường chỉ thu vào những cảnh tượng đơn sơ nhỏ hẹp. Những cánh đồng phì nhiêu, cây đa đầu làng, dòng sông bến nước --,cảnh vật  gợi ra một cảm giác êm đềm thơ mộng nhưng đơn sơ quanh quẩn.

Đọc tiếp ...

17 thg 2, 2018

Vũ Hùng (bài 1) : Chính là thiên nhiên đã sống theo những quy luật nhân bản

Nhân dịp nhà văn Vũ Hùng được Hội nhà văn Việt Nam
trao giải  thưởng 2017 cho [toàn bộ] sự nghiệp văn học 
xin giới thiệu lại hai bài viết của tôi về các tác phẩm
của cây bút này, ông từng là bạn vong niên với tôi
hồi trước sau 1975, khi công tác ở báo Quân đội nhân dân còn tôi là biên tập viên Văn Nghệ Quân đội.  

Vũ Hùng thuộc thế hệ sinh năm 1930 - 32, trưởng thành trong kháng chiến chống Pháp. Với tư cách một chiến sĩ quân báo, ông hoạt động liên tục trên chiến trường Lào. Trở về, trong khi mưu sinh bằng các nghề khác, ông dành nhiều tâm huyết cho việc viết văn và trong sự nghiệp của mình đã có tới 40 đầu sách.

Đọc tiếp ...

15 thg 2, 2018

Cộng đồng Việt là một khối tự phát khổng lồ

Bài trả lời phỏng vấn đã in trên VietNamNet 20/10/2007
Hoàng Lê thực hiện
Nguyên tên ban đầu là  
Dân tộc Việt là một khối tự phát khổng lồ
 chúng tôi thấy  thay chữ  dân tộc bằng cộng đồng 
 thì hợp lý hơn 


Người Việt duy tình, cạn nghĩ, ăn xổi

Suốt tuần nay, dư luận ầm ĩ xung quanh sự kiện một diễn viên trẻ bị đưa chuyện phòng the lên mạng. Từ góc độ một người nghiên cứu văn hóa, nhận định của ông về việc này ra sao?

Có hai hiện tượng cần ghi nhận.

Đọc tiếp ...

13 thg 2, 2018

Thạch tinh trong bụng một người (1943) --một truyện ngắn của Nguyễn Tuân nói về du xuân và báo oán

Lời dẫn NẾU ĐÁ BIẾT NÓI 

Mấy hôm nay 
một số bạn đọc thân quen với blog của tôi 
có tìm lại  truyện ngắn dưới đây để đọc lại. 
Nghĩ rằng các bạn khác có thể có nhu cầu đọc 
nên tôi xin phép đưa lại
     Sở dĩ người sưu tầm tha thiết muốn nhiều bạn đọc cùng đọc lại nó vì hai lẽ.
     Thứ nhất nó có những đoạn cực tả về tình trạng thụ bệnh của một con người.
    Xã hội ta hiện  đầy rẫy những người bệnh tật, bệnh nổi có bệnh chìm có.
     Chắc hẳn là sau những trạng thái bệnh bình thường, còn có biết bao nhiêu thứ bệnh kỳ lạ mà chỉ thời hiện đại mới có.

Đọc tiếp ...

9 thg 2, 2018

Những biến dạng của nạn cướp bóc

Nguyên là bài 
Không đói cũng ăn vụng không túng cũng làm càn
đã đưa trên TT&VH 20-10-07

"Đói ăn vụng túng làm càn" là một trong những câu tục ngữ cửa miệng của người mình.
Đời sống khó khăn xui người ta làm liều, bất chấp lương tri và những luật lệ thông thường.
 Bấy giờ không còn phải trái, nên hay không nên, chỉ có cuồng vọng chỉ có ý thích.

Đọc tiếp ...

7 thg 2, 2018

Hà Nội -- Tết hòa bình 1973




Tiếp tục phần nhật ký chiến tranh
đưa trên blog này  từ  24-9-2017

3/2/73 (30 THÁNG CHẠP NHÂM TÍ)
Buổi chiều tất niên, tôi sống những giờ phút thảng thốt. Tết mà lại nắng, mọi thứ nhếch nhác cứ trơ ra trong nắng. Bụi bẩn. Xe đạp phóng ẩu. Những người đàn bà lo sinh kế. Mấy cô gái mới lớn thích diện nhưng nghèo. Những đứa trẻ hau háu đợi người đến bơm xe đạp. Trong khi đó thì người ta vẫn ra vẻ vui vẻ. Thỉnh thoảng lại một tiếng pháo nổ rất bực mình.

Đọc tiếp ...

4 thg 2, 2018

Hai tình cảnh thảm hại đến với lớp người cầm bút ngày tết xưa và nay

1/  Thời  tiền chiến
Trước tiên tôi muốn điểm lại truyện ngắn Cái tết của những nhà đại văn hào của Nguyễn Công Hoan .Đầu năm Canh Thìn (1940), tác giả Bước đường cùng đã viết truyện ngắn này cho một số báo Tết đương thời.
Cũng như những Một tin buồn, Báo hiếu trả nghĩa cha,  Báo hiếu trả nghĩa mẹ, Thế là mợ nó đi Tây – cái tên đặt cho thiên truyện có ý nghĩa mỉa mai.
Thực chất, nó kể lại một cái tết nhếch nhác thảm hại của mấy người làm nghề cầm bút trước 1945.

Đọc tiếp ...

2 thg 2, 2018

Thử phác họa cách kiếm sống của người dân thời hậu chiến

Kiếm sống chỉ là cách nói nôm na của khái niệm " trình độ sản xuất " của một xã hội. Trong bài này tôi muốn đi từ hoạt động của những người dân mà nghĩ dần lên tới các vấn đề tồn tại của xã hội. Đề tài quá rộng và cũng là quá sức với bản thân, tôi đưa ra ở đây với ý nghĩ" nếu không phải chúng ta thì ai sẽ nghĩ thay ta đây" và rất mong các bạn cùng nghĩ.

Đọc tiếp ...

1 thg 2, 2018

Hà Nội hậu chiến -- nhật ký 1981-1982


1981

17/1
Ý Nhi kể con ốm nhiều ngày vì thiếu ăn. Ban ngày, cả nhà muốn bán ti vi, ban đêm, lại muốn giữ lại để xem. Ân thì đau bụng đi ngoài. Sau 2 tháng ăn rau, giờ mua được 2 cân cá dầu bé tí để ăn – có thể đó là lý do đau bụng chăng?
Ông Kiên kể vợ vừa phải mang bán mảnh vải định may quần.
Ông Nhị Ca bảo đời phải có ân oán chứ. Mấy chục năm nay, dân cán bộ khinh dân buôn bán, bây giờ đến lúc bọn buôn bán nó khinh lại.
Báo Hà Nội mới ngày 16/1/1981 đưa tin có hai vụ giả mạo giấy tờ, lấy ra của nhà nước 60 tấn gạo.

Đọc tiếp ...

29 thg 1, 2018

Những ngày hòa bình đầu tiên -- tuần cuối tháng 1-1973

Bài đã đưa 
trên blog này
ngày 27-1-2013


24/1
     Hoà bình ư? Nhưng anh nên nhớ rằng tất cả mọi người chung quanh đều vẫn là những người cũ, người của chiến tranh. Đó là ý nghĩ đầu tiên của tôi về hoà bình, một trong những ý nghĩ thuộc loại cay đắng.

     Tôi đón nghe tin hoà bình vào một buổi tối, tối 23/1. Tôi say say như vào một đêm giao thừa. Tôi chịu không nổi, phải đi ra đường phố.
     Hoà bình rồi, các ông các bà ơi! Tôi muốn kêu lên như vậy, nhưng lại nghĩ mình thuộc loại người điên mất, nên thôi.

Đọc tiếp ...

28 thg 1, 2018

Hà Nội hậu chiến - nhật ký 1979


Nguyên  là bài  Chuyện đời sống Hà Nội  1979
đã đưa trên blog này 
ngày 8-2-2016


4/5
Ngày Phật đản. Những người tu hành vẫn có nét mặt hệt như mặt người ngoài đời mà tôi vẫn gặp. Sao ở giữa cảnh đèn nhang nghi ngút của chùa Quán Sứ, giữa bao nhiêu cụ bà thành tâm cúng vái, lại thấy một vị sư tuổi còn thanh niên, có nét mặt trông như một trung đoàn trưởng, tiểu đoàn trưởng nào đó, mà tôi từng thấy ở các mặt trận.

Đọc tiếp ...

27 thg 1, 2018

Hà Nội hậu chiến - nhật ký 1980 ( kỳ 2)


16/6
Phổ biến một nghị quyết mới, có các nhận định:
- Người ăn lương đã đến mức không thể chịu được nữa.
- Chống tiêu cực, không chống nổi.
- Ta đầu tư vào xây dựng cơ bản quá nhiều. Nhiều công trình đắp chiếu nằm đấy, khi xong cũng đã lạc hậu.
- Sẽ gần như không chiêu sinh đại học thời gian tới. Học sinh hết lớp 10 chuyển về nông thôn, vào vùng B2 cũ, đi xuất khẩu lao động.

Đọc tiếp ...

25 thg 1, 2018

Cuộc sống bắt chước nghệ thuật

 Có một mẩu tin tôi đọc từ cuối 2015, nhưng cứ nhớ mãi.
Tin các báo:
Trong phần chất vấn dành cho Thủ tướng phiên sáng ngày 17/11/15 tại Quốc hội, một đại biểu từ Tp HCM, ông Trương Trọng Nghĩa, nêu ra một nhận xét và đề nghị người đứng đầu chính phủ "giải thích thêm cho cử tri về việc này".

Đọc tiếp ...

24 thg 1, 2018

Một trường hợp đi tìm cái dị giáo trong văn học -- Ehrenburg I.G. và "Bài học Stendhal"

Lời dẫn  Stendhal là bút danh của nhà văn Pháp  Henri - Beyle.
Ông sinh ra ở thị trấn Grenoble, thuộc miền đông nước Pháp, ở cách biên giới Ý khoảng 100km. Ông từng cư trú nhiều lần ở Ý, và có lúc hoạt động cho sự nghiệp giải phóng và thống nhất nước Ý.Thuở trẻ, cùng với đạo quân của Napoleon, Stendhal đã có dịp đi khắp châu Âu, kể cả trong cuộc tấn công vào nước Nga, kế đó là sự thất bại của đạo quân này, và sự sụp đổ của Đế chế. 

Đọc tiếp ...

20 thg 1, 2018

Hà Nội hậu chiến - nhật ký 1980 (kỳ 1)

Nguyên là bài  Chuyên đời sống 1980

đã đưa trên blog này 20-1-2013 
8/1
Trứng 1 đ một quả. Thịt 2,6đ. Tất cả các thứ đều lên giá. Giá vàng tăng từ 23,5 lên 30. Xe pơgiô khoảng 5,6 ngàn.
Từ 1/1 nhà nước chỉ bán cho mỗi người trong gia đình 1kg gạo 1 tháng.
Đầu năm chưa có phiếu. Vợ Bằng Việt đẻ, con chưa được cấp phát gì hết.

Đọc tiếp ...

19 thg 1, 2018

Nhà Trần thời hậu chiến -- bản trên trang "Học thế nào" 2015



Tháng năm 2015, tôi đưa trên blog của mình bài viết Cuộc khủng hoảng của nhà Trần sau khi đánh thắng quân Nguyên , ngay sau đó bài được mạng Học thế nào đưa lại, dưới cái tên là  Nhà Trần thời hậu chiến, đường link 

Trong khoảng hơn một tháng sau đó, bài trên HTN này nhận được 25 ý kiến phản hồi, có mấy phản hồi dài vài trăm chữ, có ý kiến khen, nhiều ý kiến chê,.
Điều đó khiến tôi rất sung sướng.
Bởi như ai đó đã nói, nhiệm vụ của nhà nghiên cứu không phải chỉ là làm rõ ràng những vấn đề đang bị làm rối mà còn là làm rối những vấn đề rõ ràng. 

Đọc tiếp ...

14 thg 1, 2018

Nhà Trần thời hậu chiến( bài tiếp)


 Sự tiếp tục các phương hướng vốn có trong chiến tranh là đường hướng chính của việc quản trị đất nước của các vua Trần, đó là điều tôi đã nói trong bài trong bài  Nhà Trần thời hậu chiến lần trước.

http://vuongtrinhan.blogspot.com/2015/05/cuoc-khung-hoang-cua-nha-tran-sau-khi.html

  Bên cạnh cái mạch chính ấy, để được thấu đáo  chúng ta có thể đặt một câu hỏi: thế có ai đương thời nghĩ ra một phương hướng khác?

Đọc tiếp ...

12 thg 1, 2018

Hà Nội những ngày chờ đón tin Hội nghị Paris 1973


Bài đã  đưa trên blog này
ngày 14 thg 1, 2013



1/1/73
     Buổi tối, người đứng lố nhố ven Ba Đình, cả cánh xe đua (dân đi học nước ngoài về) họp thành một nhóm riêng. Khung cảnh như ở  một  sân ga, người ở người đi sắp chia tay cả một lượt.

Đọc tiếp ...